Tarihi

Noel Baba Kilisesi olarak da bilinen bu kilise Ortodoks dünyasının ünlü rahibi Aziz Nikolaos’ın piskoposluk yaptığı ve mezarının bulunduğu bir yapı kompleksidir. Burası Rus Ortodokslarının hac merkezi konumunda bulunuyor ve her yıl bir çok Rus turist tarafından ziyaret ediliyor 

Yapının inşa tarihi kesin olarak bilinmemekte ancak mimari ve tarihi bilgilere bakılarak MS. 6. yüzyıl olduğu düşünülüyor 🤔

Bölgede MS. 542’de meydana gelen depremden ve Arap akınlarından dolayı hasar görmüş olan kilise daha sonra restore edilmiş ve MS. 9. ve  10. yüzyıllarda ek yapılar eklenerek daha da genişlemiş. 11. yüzyılda ise bir manastır ilave edilmiş 🕍

Noel Baba (Aziz Nikolaos) Kimdir?

Noel Baba (Aziz Nikolaos) hakkında detaylı bilgiye “Noel Baba kimdir?” adlı yazımızdan ulaşabilirsiniz.

Azizin mezarının burada bulunmasından dolayı kült merkezinde dönüşen Myra, yüzyıllar boyu hristiyan hacılar tarafından Kudüs’e yolculukları sırasında ziyaret edilen bir yer olmuş. Ortaçağda hastalar şifa bulmak amacıyla kilisede Aziz’e çeşitli hediyeler ve adaklar sunmuşlar 🎁

1087 yılında kilise tarihi değiştirecek bir olay yaşanmış. Kudüs’e giden Barili denizciler Myra’ya uğramış ve Aziz Nikolaos’un mezarını açıp kemiklerini İtalya’ya Bari şehrine götürmüşler 😱😱😱

Daha sonra Bari’de aziz adına San Nikola kilisesini inşa ettirmişler. Bari’deki Aziz Nikolaos (San Nicola) kilisesinin websitesine bu linkten ulaşabilirsiniz 🕍

Denizciler için önemli bir azizi olan Aziz Nikolaos adına Avrupa’da bir çok liman kentinde kiliseler inşa edilmiş. Nikolaos İtalya’da Napoli, Bari ve Sicilya’da önemli bir azizdir ve adına kiliseler bulunmaktadır.

Demre’deki Aziz Nikolaos kilisesinde bulunan yukarıdaki çapa biçimli haç mermer, Aziz Nikolaos’un denizcilerin koruyucusu olduğunu gösteren ayrıntıya örnektir 🚣‍♂️

Ruslar ve Aziz Nikolaos Kilisesi

1853 yılında Kırım savaşından sonra Ruslar kilise ve çevresindeki toprakları siyasi nedenlerle Osmanlılardan satın almış. Kiliseyi restore etmek istemişler, çeşitli onarımlar ve eklemeler yapmışlar. Çan kulesi bu eklemenin ürünüdür 🔔

Osmanlı politik sebeplerden ötürü satış anlaşmasını iptal etmiş ve kilise topraklarını Ruslardan geri almış 👍👍👍

Günümüzde halen bazı Ortodokslar Aziz Nikolaos’a ait olduğu düşünülen lahit kapağının üzerine af ve dileklerini yazdıkları kağıtları bırakıyorlar. Aşağıdaki resimde görebilirsiniz.

Yeni mezar odası keşfi

2017 yılında bölgede yürütülen kazılar sırasında arkeologlar kilisenin altında büyük olasılıkla bir tapınak (mezar odası) olduğunu düşündükleri bir alan keşfetti. Bu alan kilisenin MS.542 depreminden önceki ilk halinde zeminde yer almaktaymış. Ve keşfedilen bu mezar odasının Aziz Nikolaos’a ait olabileceğini düşünmekteler 🤩

Bu durumda Bari’li tüccarların 1087’de ülkelerine götürdükleri kemikler başka bir azize ait demek olabilir. Ve Noel Baba aslında doğduğu topraklardan hiç bir zaman ayrılmamış demek olabilir 🙂

Ancak bulunan yeni mezarın kime ait olduğuna dair araştırmalar halen devam ediyor. Umarız Aziz Nikolaos’a ait olduğu ortaya çıkar! Konuyla ilgili detaylı yazıya bu linkten ve videoya bu linkten ulaşabilirsiniz.

Kilisede birbirinden güzel freskler yer almakta. 11. yüzyıl özelliliklerini taşıyan bu duvar resimlerinden bazılarını sizler için açıklamayla çalıştık 🙂

Konsil

Bu sahne imparatorun ve piskoposların katılımıyla dini kararların alındığı dinsel toplantı sahnelerini içermektedir. Üzerinde haç olan bir altarın etrafında toplanmışlar.

Komünyon

Bu sahnede İsa’nın havarilerin ekmek ve şarap sunması sahnelenir. Bu sahne kilisede karşısında en çok vakit geçirdiğimiz fresklerden biriydi. Aşağıda ekmek sunma sahnesi yer alıyor.

Aşağıdaki resimde ise sıraya giren havarilere şarap sunma sahnesi betimlenmiş.

Gerçekten çok etkileyici sahneler 👏👏👏

Deesis

Şapelin batı bölümünün kuzey duvarındaki “Deesis” Yakarış sahnesi İsa, Meryem ve Yahya’dan oluşmaktadır. Benzerine Myra antik kentinin yanındaki Bizans şapelinde rastlanır. 

Anastasis

Güney mezar odasında bulunan bu freskte İsa’nın Cehenneme inişini betimleyen Anastasis sahnesi betimlenir. Anastasis: Eski Yunancada diriliş anlamına gelmekte.

Yine aynı freskte yer alan melekler başlarında hareleriyle beraber sahnelenmişler. Gözlerinde üzüntü ve korku görülüyor 😧😱

Güney mezar odasında bulunan Koimeis adlı freskte Aziz Nikolaos’u görebilirsiniz 

Aşağıdaki freskte bir gemi üzerinde betimlenmiş Aziz Nikolaos’u görüyoruz. Denizcilerin kutsal azizi olması fresklerde de anlatılmış 🚣‍♂️

Kilisenin duvarlarını teker teker incelemenizi tavsiye ederiz. Çünkü gerçekten çok güzel detaylar yakalıyorsunuz 👍 Aşağıda elinde asa tutan bir melek tasviri görünüyor.

Yağ Kültü

Aziz Nikolaos’a ait olduğu düşünülen lahitin kapağında 2 adet delik tespit edilmiştir. Bu delikler yağ akıtma delikleridir ve bir mezarda bulunmaları bu mezarın kutsal bir kişiye ait olacağına işaret eder. 2 adet olması da yoğun bir ziyaretçi olduğu anlamına gelir.

Kapaktaki deliklerden akıtılıp röliklere değen yağın kutsandığı, lahit gövdesindeki delikten yağın tekrar alınıp şifa verdiği inancı vardır 🤔

Kullanılan bu yağ Mür yağıdır ve Myrrha ve Abyssinica ağaçlarının reçine sakızlarından elde edilir🌳

Bu yağ Akdeniz ve Anadolu’da yetişmez, Arabistan ve Doğu Afrika gibi çok sıcak iklimlerde yetişir 🏜

Bu yüzden kullanılan bu yağın hacılar tarafından getirilip kullanıldığı düşünülmektedir.

Aynı zamanda Myra’da yetişen Mersin (Myrtus Communis) bitkisinin yapraklarından elde edilen hoş kokulu yağ da aynı amaçla kullanılmış olmalıdır.

 

Kaynakça:

1-Lukka’dan Likya’ya kitabı, yky yayınları

2-www.kulturportali.gov.tr

3-www.muze.gov.tr

4-www.arkeofili.com

5-slowtravelguide.com

6-Kilise fotoğrafı Klaus-Peter Simon‘a aittir.

Yorum Yazın

Email adresiniz yayınlanmayacak.