Arkeolojik Terimler

Agora

Yunanca kelime anlamı olarak “Çarşı” demektir.

Kentin pazar yeri ve ticari merkezidir.

Aynı zaman da politika ve ticaret işlerini konuşmak için halkın toplandığı alandır.

Halk Meydanları da diyebiliriz. Buralarda halk pazarları da kurulurdu.

Forum

Roma döneminde pazar alanları ve resmi, dini yapıların bulunduğu alandır.

Kentin pazar yeri ve ticari merkezidir.

Yunan Agora’sının Roma kültüründeki adıdır.

Akropol

Yunanca kelime anlamı olarak “Yüksek Şehir” demektir. (Akro=Yüksek ve Polis=Şehir)

Eski Yunan kentlerinde bir tepenin üstüne kurulmuş, en önemli yapıların ve tapınakların bulunduğu kaledir.

Nekropol

Yunanca kelime anlamı olarak “Ölüler Şehri” demektir. (Nekro=Ölüler ve Polis=Şehir)

Toplu Mezar alanıdır. Genelde kentin dışında yer alır.

Gymnasium (Gymnasion)

Yunanca “Gymnos” yani “Çıplaklar” kelimesinden türemiştir.

Antik Yunan ve Roma mimarisinde gençlerin düşünsel ve bedensel yönden eğitildikleri, spor

faaliyetlerinde bulundukları yapılar bütünüdür.

Stadium (Stadion)

Eski Yunancada 600 ayak adımına (180 metre) denk gelen bir uzunluk ölçü birimidir.

Antik Yunan ve Roma’da atletizm için kullanılan, etrafında oturma basamakları bulunan, bir ucu yarım daire biçiminde sonlanan yapılardır.

Nymphaion

Çeşme yapılarına verilen isimdir.

Kelime kökenini Yunan Mitolojisi’nde yeri ve denizi dolduran sayısız çokluktaki dişi, tanrısal varlıklar olan Nymphler’den alır.

Bouleuterion

Eski Yunanca “Boule” yani “Meclis” kelimesinden türemiştir.

Kent yönetimiyle ilgi işlerin görüşüldüğü yapıdır.

Yani meclis binası ya da senato diyebiliriz.

Megaron

Erken Tunç Çağ’ında (M.Ö. 3000’li Yıllarda) Ege’de ortaya çıkmıştır.

Yunan tapınağının prototipidir.

Uzun ev modeline uygun kısa tarafında giriş bölümü olan dehliz ve dikdörtgen, büyük bir merkezi ocağı ile sütunlu bir girişi bulunan bir evdir.

Mausoleion

Anıt Mezar – Mozole anlamına gelir.

Anlamını Karya Kralı Mausollos adına Halikarnassos’ta (Bodrum) yaptırılan Anıt Mezardan alır.

Bu tarihten sonra bütün anıt mezarlar için bu kelime kullanılmıştır.

Stoa

Sokak ya da agoranın yanında yer alan, üstü kapalı, sütunlu galerilere verilen ad.

Yönetim ve ticaret merkezleri olarak kullanılmakta olup halka açık yerlerdi.

Sütun

Üstünde sütun başlığı denilen çıkıntılı bir bölüm olan, genellikle bir

altlığa, bazen doğrudan doğruya yere dayalı silindir biçiminde düşey destek.

Antik Yunan mimarisinde başlıca 3 sütun düzeni kullanılmıştır:

1.Dor Düzeni

Bu sütunlar uzaktan düzgün görünmesi için gövdesinde şişkinlik oluşturulmuş olup aşağıdan yukarıya doğru incelen yapıdadırlar.

Ağır çatı yapısını kaldıracak güce sahip ancak kaba ve işlevsel sütunlardı.

Altlarında kaide bulunmaz doğrudan zemine otururlar.

2.İyon Düzeni

Dor sütunlarına göre daha uzun, ince ve estetiktirler.

İyon düzeninde sütun başlıkları çok zarif kıvrımlardan meydana gelir.

Ölçülü oranlar ve zarif bezemeler ön plana çıkar. Bu anlamda İyon düzeninde, Doğu etkisi görülür.

Zarif olmalarına rağmen daha az ağırlık taşırlardı.

Sütun başlıkları koç boynuzuna benzeyen kıvrımlı bir biçimdedir.

3.Korint Düzeni

Hellenistik dönemde çok revaçta olmuştur.

İyon sütunlarına çok benzemektedir. Farklı olarak sütun başlıkları ayı pençesi (Yunanca Akanthos) yapraklarıyla süslenmiş olup, ters çevrilmiş çan şeklindedir.

Roma döneminde çatı yükü gibi mekanik sorunlar tamamen çözüldüğü daha görkemli ve daha karmaşık bir düzen olan Korint düzeni benimsendi.

Başlık, bir cephesi olmadığından ve her türlü değişikliğe elverişi olduğundan çok kullanışlıdır.