Tarihi

Günümüzde Yatağan’a bağlı Turgut köyünde yer alan Lagina antik kenti yerli halk tarafından Leyne olarak da bilinir.

Lagina aslında Stratonikeia kentinin kutsal alanıdır ve antik dönemde buraya iki şehir arasındaki kutsal bir yol ile ulaşılırdı. Bu kutsal alanda tanrıça Hekate adına yaptırılan ünlü Hekate tapınağı yer almaktadır.

Anadolu’da Tanrıça Hekate’ye adanmış tek tapınak olması sebebiyle Lagina çok önemli bir konumdadır.

Tanrıça Hekate ile ilgili yazımızı okumanızı tavsiye ederiz.🔎🗒

Buradaki ilk kazı çalışmaları arkeolojinin babası sayılan Osman Hamdi Bey tarafından 1891 yılında yapılmıştır ve kazı çalışmaları sırasında bulunan Hekate tapınağı frizlerini İstanbul Arkeoloji Müzesine götürmüştür.

Osman Hamdi böylece eserlerin yurt dışına kaçırılmasını önlemiş hem de açtığı müze binasında yeni eserler kazandırmıştır. Bu şekilde Anadolu Arkeolojisinin temelleri atılmıştır. 👏👏👏

Aşağıda müze sergi salonunu görebilirsiniz.

İstanbul Arkeoloji Müzesi – Resim kaynak: www.blindbild.com

Anahtar Taşıma Töreni 

Lagina antik kenti’nde dört yılda bir büyük törenler düzenlenirdi. Bu törenlerde Hekate tapınağının anahtarı Stratonikeia kentine götürülüp tekrar geri getirilirdi. Bu anahtar taşıma töreni Hekate tapınağının Stratonikeia kentine bağlı olduğunu temsil ediyordu. Ayrıca Hekate’nin yer altı dünyasının anahtarını elinde tuttuğunu da simgemelemiş olmaktaydı.

Genellikle üç başlı olarak karşımıza çıkan Hekate heykelleri nadir de olsa  dörtlü olarak da tasvir edilirdi. Aşağıda buna örnek görebilirsiniz.

Solda: Antalya Müzesi üçlü Hekate heykeli. Sağda: Eskişehir Eti Arkeoloji Müzesi dörtlü Hekate heykelciği

Törenlerde tapınağın anahtarını genç kızlar (kleidophoros) taşımaktaydı. Bu anahtar taşıyıcı kızların yardımcıları ise erkekti. Kutsal alandaki tüm seremoniler bir kutsal alana yakışır şekilde, o dini havaya uygun olarak devam etmekteydi. Yıllık şenliklerin hepsinde bedava yenilip içilenlerin dışında, halka para da dağıtılıyordu.

(Pamukkale Üniversitesi – Prof. Dr. Bilal SÖĞÜT)

Propylon (Anıtsal Kapı)

Propylon Kutsal alana giriş kapısıydı.

Antik dönemde Stratonikiea’dan başlayan kutsal yol ile Lagina antik kenti’ne gelenleri Propylon yani anıtsal kapı karşılardı. 

Üç girişli bir kapı olan yapıdan geçenler 10 basamak inerek altara (sunak) doğru ilerlerdi.

Resim kaynak: www.yatagan.bel.tr

Yarım dairesel planlı olan yapının batısında 5 adet sütun bulunmaktadır. Buradaki sütunların tamamı Efes tipi kaideler ve ion başlıklarına sahiptir. Propylon plan şekli açısından, şimdilik Anadolu’da bilinen tek apsisli örnektir. Bulunan yazıtlara göre yapı İmparator Augustus Dönemi’nde M.Ö. 27 yılından sonra inşa edildiği tahmin edilmektedir.

Propylon’un yan duvarlarında çeşitli yazıtla bulunuyor. Bunlardan birinde Hekate Tapınağı’nda anahtar taşıyıcılığı yapanlar ile burada görevli rahip ve rahibelerin isimleri bulunmaktadır.

Hekate Tapınağı🏛

Temeli günümüze kadar iyi durumda gelebilmiş tapınağın kesin yapım tarihi belli değildir. Tarihçiler yapım yılının M.Ö. 1. yüzyıl olduğunu tahmin etmektedirler. Tapınak Helenistik çağda Anadolu’da görülen plan tipi olan pseudo dipteros planda inşa edilmiştir. 

Tapınağın frizlerinin bir çoğu günümüzde İstanbul Arkeoloji Müzesinde sergilenmektedir. Bir kısmı da Turgut köyündeki Osman Hamdi Bey Evinde bulunmaktadır.

Tapınak frizlerinde dört farklı konudan bahsedilir:

1 – Doğu Frizi: Zeus’un doğumu ve yaşamı ile ilgili konular yer alır. Burada Hekate doğan çocuklarını yutan Zeus’un babası Kronos’a sunmak üzere bir taş taşımaktadır.

2 – Kuzey Frizi: Amazonlar ile Grekler arasındaki barış ve dostluk anı işlenmiştir. Burada Hekate dostluğun onuruna yere kutsal içki dökerken betimlenmektedir.

3 – Batı Frizi: Tanrılar ile Gigantlar arasındaki savaş (Gigontomakhia) işlenmiştir. Hekatenin bu savaşa elindeki meşaleyi bir silah gibi kullanarak katıldığı görülmektedir.

4 – Güney Frizi: Güney yöndeki betimlemeler ise kesin olarak tanımlanamamışsa da, figürlerin Karyalı tanrıları ve onların kentlerini simgelediği düşünülmektedir.

Resim kaynak: www.muglakulturturizm.gov.tr

Tapınağın frizlerinde dört ayrı konunun işlenmesi Helenistik Dönem tapınaklarında görülen farklı bir uygulamadır. Konuların seçiminde de oldukça politik davranılmıştır.

Resim kaynak: bikeclassical.blogspot.com

Hekate Tapınağı’nın frizlerinde; M.Ö. 2. yüzyılın ilk yarısında görülen savaş ve kargaşa döneminden sonra, barışın ve dostluğun ön plana çıkarılmak istenildiği dikkati çekmektedir.

Helenistik Dönem’de ilk defa, Bergama Zeus sunağındaki Telephos frizinden sonra, büyük bir yapı olan Hekate Tapınağı’nda barış konusu işlenmiştir.

Altar

Kutsal merkezin önemli yapılarından olan Altar Tanrıça Hekate’ye adanan adakların sunulduğu ve kült törenlerinin yapıldığı yerdir. Tanrıça Hekate adına yapılan en büyük altar konumundadır.

Anadolu’nun günümüze en iyi şekilde korunarak gelebilen altarı kabul edilir. Mimari ve arkeolojik açıdan incelendiğinde yapının İmparator Augustus Dönemi’nde inşa edildiği söylenebilir.

Bölgede etkili olan depremlerden Hekate altarı da nasibini almıştır. Bu deprem sonucu yıkıldığı düşünülen yapıdaki fay izleri hala görünür durumdadır. Altarın mimari parçaları daha sonra Bizans yapılarında kullanıldığı tespit edilmiştir.

Nasıl Gidilir ?🚗🚌✈

Arabasız gezginler için;🚶‍♂️🚶‍♀️

Öncelikle Bodrum – Milas Otogar’dan kalkan Yatağan otobüsleri ile Yatağan’a gitmeniz gerekmekte. Daha sonra Yatağan’dan Turgut dolmuşlarıyla Lagina’ya ulaşabilirsiniz.

Dolmuş saatleri dönemsel olarak değişkenlik gösterebiliyor. Bu yüzden Yatağan otogardan Lagina’ya taksiyle de ulaşabilirsiniz.🚕

NOT: Taksiler antik kente gidiş, bekleme ve dönüş olarak bir tarife belirlemişler. Pazarlık yapmanızı öneririz ! 💲💲💲

Arabalı gezginler için; 🚗

Stratonikeia kentine 20 km mesafede olan Lagina antik kenti için Yatağan yönüne gitmeniz ve Turgut tabelasından sapmanız gerekmekte.

 

Kaynakça:

1-lagina.pau.edu.tr

2-www.muglakulturturizm.gov.tr

3-Altar resim kaynak: www.wiccanrede.org

 

Yazar Hakkında

İlgili Yazılar

Yorum Yazın

Email adresiniz yayınlanmayacak.